De Zaanstreek in oorlogstijd

De Zaanstreek in oorlogstijd bevat bijna tweehonderd, veelal unieke foto’s waarop zowel de aanloop naar als het verloop van de Tweede Wereldoorlog valt te zien. Ze zijn gemaakt door professionals en amateurs. In opdracht van de NSB of heimelijk. Bedoeld voor de gelijkgeschakelde kranten of als herinnering aan een uniek tijdperk. Alle makers hadden hun eigen beweegredenen om te tonen wat zich in de omgeving afspeelde. De vastgelegde gebeurtenissen zijn gekoppeld aan data en plaatsen en van context voorzien. Het geheel biedt nieuw zicht op de Zaanstreek in de donkerste dagen van de twintigste eeuw. Lees verder

De levens van Johnny de Droog

Johnny de Droog liet tussen 1942 en 1945 minstens driehonderd verzetsstrijders en joden achter de tralies verdwijnen. Ruim een kwart van zijn slachtoffers zou de bevrijding niet halen. De Arnhemse fietsenmaker joeg zijn prooien genadeloos op, martelde en moordde. Hij betoverde zijn slachtoffers met zijn charisma en fantastische verhalen. Elke poging om hem uit te schakelen faalde. Toch stierf deze ‘sadist in optima forma’ op gewelddadige wijze, kort voor de Duitse capitulatie. Wie was daarvoor verantwoordelijk? Wat deed de gepassioneerde verzetsstrijder partij kiezen voor de Sicherheitsdienst? Hoe kon De Droog vervolgens straffeloos de illegaliteit binnendringen en talloze kopstukken uitleveren aan de vijand? En waarom Lees verder

Markante Amsterdammers

Markante Amsterdammers bevat veertig portretten van mensen die het leven in hun stad bepaald hebben. Het boek is een initiatief van maandblad Ons Amsterdam, dat in 2019 zeventig jaar bestaat. Een van de geportretteerden is Walraven van Hall. SchaapSchrijft leverde dit hoofdstuk aan. (Kleine kanttekening: Van Hall woonde sinds 1940 in Zaandam.)

Uitgever: Spectrum
Jaar van uitgave: 2019
Auteur: Erik Schaap en anderen
Prijs: €29,99
ISBN: 9789000365586

Mijn lied, mijn leed, mijn hartstocht

Op 14 december 2018, ook wel bekend als Paarse Vrijdag, verscheen een nieuwe versie van Jacob Israël de Haans minibiografie Mijn lied, mijn leed, mijn hartstocht. In 1999 kwam de eerste druk van dit boekje uit, 75 jaar na De Haans dood. Het was sindsdien lang uitverkocht. Een expositie over de Zaanse LHBT-geschiedenis was aanleiding om de tekst te herzien, aan te vullen en opnieuw vorm te geven.
Het korte leven van dichter/verslaggever Jacob Israël de Haan is getekend door rumoer en onrust. De Haan – een van de grootste poëten die Nederland had – ging door geweld ten onder, tijdens een nimmer aflatende zoektocht naar geluk en rechtvaardigheid.  Lees verder

Strijd. Het Zaanse verzet (1940-1945)

De Tweede Wereldoorlog was smerig en ongewis. De Zaankanters die zich keerden tegen de bezetter en zijn handlangers pionierden en probeerden, onwennig als ze waren met de spelregels van de nieuwe, nazistische orde. Dat leidde tot grootse daden, maar ook tot onzekerheden, fouten en soms bovenmenselijke spanningen.
Aan de hand van enkele tientallen Zaanse verzetsstrijders toont mijn eind maart 2018 verschenen boek Strijd. Het Zaanse verzet (1940-1945) zowel de veelzijdigheid van het ondergrondse werk als de zoektocht van de stoutmoedigen die tijdens de bezetting hun nek uitstaken. Lees verder

Eisendrath, een verzonken familie (1845-1945)

Eisendrath, een verzonken familie (1845-1945) is het hartverscheurende verhaal van de Holocaust, samengebald in één gezin, vier landen en honderd jaar.
In 1845 verplichtte de Pruisische regering alle joden op haar grondgebied een erfelijke naam te voeren. Samson Nathan koos voor Eisendrath, een koppeling van kracht (‘ijzer’) en een hechte gezinsband (‘draad’). De naam was uniek; nergens ter wereld bevond zich een tweede familie Eisendrath.
Samson Nathan verwekte achttien kinderen bij zijn vrouw Julia. Stuk voor stuk besloten ze hun geluk buiten Westfalen te zoeken. Lees verder

Joodse Huizen 3

Hoe zag het vooroorlogse joodse leven in Nederland er uit? Wat gebeurde er in de circa zesendertigduizend huizen die door joodse landgenoten werden bewoond? Joodse Huizen deel 3 houdt met 29 verhalen de herinneringen levend aan de Nederlandse joden en hun cultuur.
SchaapSchrijft heeft op verzoek een verhaal ingeleverd over de vooroorlogse jaren van de Zaandamse familie Eisendrath, die van 1914 tot 1942 woonde in de Bootenmakersstraat.  Lees verder

De Februaristaking in de Zaanstreek 1941

De Februaristaking was de grootste werkonderbreking die de Zaanstreek ooit heeft gekend. Van 25 tot en met 27 februari 1941 legden tienduizenden Zaankanters het openbare leven plat. Niet eens om een hoger loon of betere arbeidsomstandigheden af te dwingen – tot dan de gebruikelijke eisen bij stakingen –, maar als steunbetuiging aan de joodse bevolking. Het enige grootschalige en openlijke verzet tegen de jodenvervolging in Europa was een feit. De Duitse machthebbers werden compleet verrast door deze opstand. Vanaf dat moment zou de Tweede Wereldoorlog in Nederland een ander aanzien krijgen. Lees verder

Oorlogspad. Adresboek van de bezette Zaanstreek

Omslag 'Oorlogspad'De synagoge veranderde in een paardenstal. Op de Westzijde bewogen verzetsstrijders en nazi’s zich behoedzaam langs elkaar. De Krommenieërweg herbergde verrassend veel collaborateurs. In Oostzaan bloeide de zwarte slacht. Rond de Zaanbrug liquideerde de illegaliteit steeds meer vijanden naarmate de bevrijding dichterbij kwam. En zelfs toen de oorlog al vele maanden voorbij was, ging papierfabriek De Eendracht in Wormer gewoon door met het vernietigen van joods roofgoed. Het is een bijna willekeurige greep uit de talloze Zaanse gebeurtenissen gedurende de bezettingstijd. Lees verder

Vrouwenverzet in de Zaanstreek en Waterland (1940-1945)

Omslag 'Vrouwenverzet'Sinds 1945 verschenen er tientallen boeken over de Zaanstreek en Waterland gedurende de Tweede Wereldoorlog. Opvallend is dat daarin weinig verzetsvrouwen aan bod komen. Waar dat wel gebeurt worden ze veelal beschouwd als ‘aanhangsel’ van strijdende mannen. Dat beeld doet geen recht aan de werkelijkheid. Vele honderden Zaanse en Waterlandse vrouwen en meisjes namen enorme risico’s in hun strijd tegen de nazistische bezetter. Enkelen moesten dat zelfs met de dood bekopen, anderen hielden hun hele leven psychische of lichamelijke klachten over aan hun illegale werkzaamheden. Lees verder